488) Het pamflet Verzet! Pleidooi voor het communisme van Gustaaf Peek is feitelijk opgebouwd uit open deuren. Precies daarom is het merkwaardig dat we niet allang in een communistische, of in ieder geval socialistische maatschappij leven. Iedereen weet dat het resultaat van arbeid niet primair bij de werkenden terechtkomt; dat het kapitalistische systeem appelleert aan het eigenbelang: we verkopen onze tijd van leven in ruil voor een bestaan (in het beste geval met enige luxe, maar in ieder geval genoeg om van te eten); dat het kapitalisme geen moraal heeft en de mens en haar omgeving uitput; dat het zich wil onttrekken aan begrenzing, etc.: Buiteneconomische factoren als overheidsregulering en liefdadigheid moeten de ergste effecten van het systeem ondervangen, en onderschrijven daarmee het daderschap van het kapitaal.
We weten het, toch dragen we er actief aan bij, a) omdat dit nu eenmaal het systeem is volgens welke de maatschappij is ingedeeld, b) omdat we bang zijn erbuiten te vallen, c) omdat we getraind zijn om in het systeem te geloven (bijvoorbeeld omdat het de beste kans zou bieden op persoonlijke ontwikkeling en luxe en welvaart) en d) omdat er geen alternatief lijkt te zijn: als we het systeem omverwerpen, volgens welk systeem gaan we de maatschappij dan indelen?
489) Johan Sonnenschein betoogde (afgelopen weekend tijdens het RSP Poëziefestival) dat de nederlaag van de (communistische) revolutie, die Herman Gorter meerdere malen ervoer en beschreef, noodzakelijk was. J. zei in gesprek hierover dat dit is omdat het eigenbelang van de mens steeds zal prevaleren. Hij gelooft eerder in een 'permanente revolutie', die dichterbij de rechtvaardigere verdeling van voedsel, grondstoffen en welvaart zal komen, maar die dat nooit zal bereiken. Daar heeft hij gelijk in, denk ik: die revolutie moet dan niet zozeer voor iets ingezet worden, maar tegen iets, namelijk het huidige, kapitalistische systeem. Een dergelijke ontwikkeling zal alleen tot stand komen nadat het huidige systeem is ingestort (een ineenstorting waar we nu het begin van zien). Dat zal te laat zijn om de ernstigste gevolgen te voorkomen; we kunnen alleen proberen nu al die ontwikkeling tot stand te brengen.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten