Notitie #496

Op zichzelf is Bas Heijnes insteek in Voor de democratie juist: de grafrede van Perikles, waar hij zijn betoog op baseert, is inderdaad ook vandaag nog relevant. Het belang van het individu wordt alleen gediend via het belang van het collectief. De analyse dat dit inzicht in het huidig tijdsgewricht uit oog is verloren is een open deur; het besef dat men precies weet waar men op stemt als men op fascisten als Trump en Wilders stemt dringt ook steeds meer door. Het praktisch effect van de publicatie is dan ook dat we (ik bedoel: de intellectuele elite waar Heijne zich op richt) wat beter begrijpt waarom de democratie het onderspit delft. Heijnes conclusie ('democratie is het waard om voor te vechten') betekent in de praktijk minder dan een druppel op een gloeiende plaat, omdat de lezers die hij met dit boek bereikt niet van dat punt hoeven te worden overtuigd. Maar het draagt er maar heel beperkt toe bij dat dit inzicht breder wordt gedragen en met name daar is behoefte aan. 

Notitie #495

Het had geen plaats in de recensie, maar de gerichtheid op het 'ik' viel me in Zeebeving van Roberta Petzoldt sterk op. Als de 'ik' zwangere koeien ziet, wordt dat betrokken op de eigen kinderloosheid. De rouwgedichten handelen niet over de overleden vader, maar over de ankerloosheid van het eigen bestaan. Dat is in zekere zin onvermijdelijk, en ik wil ook niets afdoen aan de waardering voor de bundel die ik in de recensie uitdruk, maar het gemak waarmee het 'ik' centraal wordt gesteld is wel opvallend. Is het een generatie-dingetje? Of is het iets wat alle dichters doen, en is het bij Petzoldt alleen versterkt aanwezig?

Notitie #494

Bij het bekijken van de heruitgave van Beatles Anthology valt op hoe de overgebleven bandleden hun eigen verhaal ontdoen van de magie: hun nuchtere verteltoon over vier jongens die tot hun eigen verbazing enorm populair werden is wel fijn - zeker nu de mythe (meer dan 50 jaar later) de overhand neemt. 

Maar met name de breuk tussen het laatste album uit hun tijd als optredende artiesten (Revolver) en hun eerste single als studioband ('Penny Lane/ Strawberry Fields Forever') is zo groot dat er wel een vleugje magie bij komt kijken. Die breuk behelst méér dan het besluit het gitaargeluid niet meer te laten leiden, zelfs meer dan het gegeven dat de band meer tijd had om de liedjes en het geluid ervan meer te ontwikkelen. Het is de benadering van popmuziek, die ook een benadering van de werkelijkheid is. Die verandering, die met 'nothing is real' ook expliciet werd gemaakt, was niets minder dan een revolutie.

Notitie #493

Er zit een agitatie in de gebeeldhouwde dieren van Theresia van der Pant (Beelden aan Zee). Ze lijken een verdedigende pose aan te nemen, alsof ze worden aangevallen, al is dat (zeker in het geval van de pinguïns) ook hun natuurlijke pose. De giraffe, bijvoorbeeld, heeft alleen zijn oren naar achteren. De beelden drukken een ongemak uit, misschien eenvoudigweg het ongemak van het bestaan in het algemeen.